به بهانه سفر یک روزه پزشکیان به کردستان
پنج شنبه گذشته پزشکیان بالاخره به کردستان رسید و پس از شرکت در چند نشست، جلسه و افتتاح پایان همان روز سنندج را ترک کرد.
در روزگاری که واژه «توسعه متوازن» همچون اسم رمز در سفر های مرکز نشینان به استان های محرومی همچون کردستان تکرار می شود. کمترین انتظار سفرهای رییس جمهور اقدامات جدی در مسیر شعاری است که در سند بالادستی برنامه توسعه بر آن تاکید شده است.
علی رغم تاکید برنامه های مبتنی بر توسعه متوازن و رفع محرومیت اجرای آنها در اسناد بالادستی، همچنان استان های محروم را در قعر جدول توسعه منکوب شده اند. اگرچه این موضوع بررسی پدیده «محروم مانی» استان های کم برخوردار پارامتر های متنوعی دارد اما چرایی قعر نشبنی بعضی استان ها را می توان به صورت مشخص و موجز در مقایسه مصوبات سفر های استانی دید.
مقایسه اعداد و ارقام مصوبات سفرهای استانی پزشکیان در دو استان اردبیل و زنجان با کردستان می تواند جهت تنویر موضوع طرح و تحلیل گردد.
در سفر اخیر دکتر پزشکیان به کردستان، رقمی حدود ۲۵ هزار میلیارد تومان برای رفع مشکلات زیرساختی، از راه و آب گرفته تا مدارس و بیمارستانها، مصوب شد. در نگاه اول، این عدد بزرگ به نظر میرسد. اما کافی است آن را کنار مصوبات استانهای توسعهیافتهتری چون اردبیل (۸۰ هزار میلیارد تومان) یا زنجان (۵۳ هزار میلیارد تومان) بگذاریم تا بفهمیم چرا فاصلهها کم نمیشوند و ما همچنان فقیر می مانیم.
در استانهای توسعهیافته، مصوبات سفرها بر محور سرمایهگذاری، تسهیلات بانکی، و صنایع مولد شکل میگیرند. اما در مناطق محروم، تمرکز همچنان بر آب، جاده و گاز است؛ اموری ضروری، اما غیربازده از نظر اقتصادی. این یعنی حتی اگر طرحها کامل اجرا شوند، کردستان تازه به سطح ابتدایی توسعه میرسد، نه به مدار رقابت اقتصادی.
از سوی دیگر، سرمایهگذاری بخش خصوصی در کردستان تنها حدود ۱۲ همت اعلام شده؛ در حالیکه در اردبیل بیش از ۴۶ همت است. بخش خصوصی جایی میرود که زیرساخت، امنیت سرمایه، و سودآوری تضمین شده باشد؛ چیزهایی که در استانهای کمتر برخوردار هنوز در دسترس نیستند.
در عمل، این تفاوتها به این معناست که استانهای ثروتمندتر، سرمایه بیشتری جذب میکنند و فقیرها فقیرتر میمانند. همه می دانیم و رییس جمهور دولت محترم هم اطلاع دارد که سیاستهای عدالتمحور بدون ابزار اقتصادی، نتیجهای جز تکرار چرخه فقر ندارد.
پزشکیان در این سفر در سخنانش بر «پیگیری مصوبات» تأکید کرده و از نیت عدالت سخن گفته است. اما عدالت زمانی معنا پیدا میکند که نسبت تخصیص منابع با نیازهای واقعی و شکاف توسعهای متوازن شود؛ نه آنکه بودجهها صرفاً به اندازه ظرفیت اداری استان تقسیم شوند.
اگر بخواهیم کردستان و استانهای مشابه از فقر ساختاری خارج شوند، لازم است:
• سهم سرمایهگذاریهای تولیدی و دانشبنیان افزایش یابد.
• زیرساختها به صورت هدفمند با زنجیره ارزش اقتصادی پیوند بخورند.
• بخش خصوصی داخلی و سرمایهگذاران ملی برای ورود به این مناطق انگیزه مالی و امنیتی واقعی بیابند.
تا وقتی بودجهها فقط برای «رسیدن به سطح حداقلی» هزینه میشوند و نه برای «جهش توسعه»، پاسخ به پرسش «چرا ما فقیرتر میشویم؟» روشن است:
چون دیگران میدوند، و ما تازه به فکر خرید کفش هستیم.
افتتاح طرح توسعه فلان پنجره و چند طرح به بهره برداری رسیده و منتظر افتتاح مانده در کوردستان، به همراه چند نشست با جماعت دستچین شده استانداری کردستان به عنوان نخبه و فعال اقتصادی و سیاسی هرچه که باشد نه شایان تشکر و است و نه درخور خسته نباشید!
آن ۲۵ همّتی (لطفا با تشدید شدید بخوانید) هم که رییس جمهور محترم در این سفر به کردستان وعده دادند تا وقتی که در کنار آمار مصوبات سفر استان های دیگر قرار نگیرد عدد بزرگی است!
واما اکنون زمان آن رسیده که مدیران و مجمع نمایندگان استان کلاه خود را بالاتر بگذارند و بر این دستاورد بزرگ جشن مفصلی ترتیب دهند.
✍️ کاوه زارعی-سردبیر
