بهروز وفایی , اقتصادکلان شهرستان سقز با دارا بودن منابع غنی معدنی، همواره مورد توجه سرمایهگذاران و شرکتهای معدنی بوده است. با این حال، گسترش فعالیتهای معدنی در این منطقه با اعتراضات شدید فعالین مدنی و مردم محلی مواجه شده است. این اعتراضات که ریشه در نگرانیهای زیستمحیطی، اقتصادی، و اجتماعی دارند، به یکی از چالشهای اصلی توسعه پایدار در این شهرستان تبدیل شدهاند.
فعالیت معادن، به خصوص معادن سنگ و شن و ماسه، منجر به تخریب گسترده مراتع، جنگلها، و خاک منطقه میشود. انفجارهای مکرر و استخراج بیرویه، اکوسیستمهای محلی را از بین برده و باعث فرسایش خاک و آلودگی منابع آبی زیرزمینی و سطحی میشوند. مردم و فعالان نگران از بین رفتن طبیعت بکر و زیبای منطقه هستند که بخش مهمی از هویت فرهنگی و اقتصادی آنها را تشکیل میدهد.
گرد و غبار ناشی از عملیات استخراج و حمل و نقل مواد معدنی، هوا را آلوده کرده و سلامت ساکنان روستاهای اطراف معادن را به خطر میاندازد. همچنین، صدای مداوم ماشینآلات سنگین و انفجارهای معدنی، آرامش زندگی مردم را مختل کرده است.
با وجود وعده ایجاد شغل، بسیاری از مردم محلی معتقدند که این معادن به جای ایجاد فرصت، باعث نابودی مشاغل سنتی مانند دامداری و کشاورزی شدهاند. همچنین، سود حاصل از این معادن عمدتاً به جیب شرکتهای بزرگ و سرمایهگذاران غیربومی میرود و سهم مردم منطقه از آن ناچیز است. این امر باعث تشدید نابرابریهای اقتصادی و نارضایتی اجتماعی شده است.
فعالان مدنی معتقدند که فرآیند اعطای مجوزهای معدنی شفاف نیست و ملاحظات زیستمحیطی و اجتماعی در آن به درستی لحاظ نمیشود. آنها خواستار نظارت دقیقتر و مشارکت مردم محلی در تصمیمگیریها هستنند
اعتراضات مردم و فعالین مدنی سقز به فعالیتهای معدنی، نه فقط یک واکنش محلی، بلکه نمادی از یک چالش بزرگتر در حوزه توسعه پایدار است. برای دستیابی به توسعهای که هم اقتصاد را رشد دهد و هم به سلامت محیط زیست و رفاه مردم اهمیت دهد، باید رویکردی نوین و جامع اتخاذ شود. این رویکرد باید بر شفافیت، مشارکت مردمی، مسئولیتپذیری شرکتها، و حفاظت از منابع طبیعی استوار باشد. تنها با این روش میتوان آیندهای روشن و پایدار برای شهرستان سقز ساخت که در آن توسعه اقتصادی و حفظ طبیعت در کنار هم قرار گیرند.
-بهروز وفایی
